?>

Akciğer

Akciğer Nedir?

      Akciğer, omurgalı canlıların vücutlarına oksijeni alıp karbondioksiti dışarıya atmaları işlevinde görev yapan solunum yolu organıdır. Dışında bulunan kaygan yapıya sahip plevra adındaki zar sayesinde iç organların vücut içerisinde rahat hareket etmesini sağlar. Akciğer, üzerinde bulunan hava kesecikleri sayesinde karbondioksit ve oksijen giriş çıkısını sağlar. Vücutta bulunan oksijen seviyesi bu durumda önemli faktördür. (Kandaki oksijen %95 ile 0 arasında olmalıdır. Buna oksijen sentürasyonu denir ve sadece tıbbı cihazlar ile ölçülebilir.)

Bunun dışında düşük seviyelerdeki oksijen kirli kana sebep olur ve bu kirli kanın atardamarlar yolu ile akciğerlere taşınmasını sağlar. Burada kast edilen düşük kan seviyesi, nefes alıp verdiğimiz süre içerisinde vücutta devamlı olarak düşüp yükselen oksijen değeridir. Kirli kan akciğerde mikroskobik ortamlarda görülebilecek incelikte olan kılcal damarları oluşturur. Bu damarlar zar ile çevrelidir.

Nefes aldığımızda akciğerlerimize solunum boruları ile oksijen dolar ve hava keseciklerinde toplanan karbondioksit dışarıya atılır. Kirli kan soluk almadan önce akciğerlerde toplanan karbondioksit ile oluşur. Oksijen girişi olduğunda ise tekrar temiz kan haline gelir. Bu döngüsel işlevlere hücre dışı solunum adı verilir. Bu döngüde kan dolaşımı önemli yer tutar.

Akciğer omurgalı hayvanlarda ve insanlarda bulunur. İnsanda iki tane akciğer vardır ve biri diğerinden küçüktür. Bunun sebebi küçük olanının bulunduğu yerin kalp tarafı olmasından kaynaklanır. Akciğer ile kalp arasında atardamarlar mevcuttur.

Akciğerin Yapısal Özellikleri

  • Büyüyüp küçülebilen süngerimsi bir yapıya sahiptir.
  • Pembe renklidir.
  • Üzerinde alveol adı verilen hava kesecikleri bulunur. Bu hava kesecikleri kılcal damarlar ile sarılıdır.
  • Üzerinde çift zar bulunur ve bu zarların arasında sıvı vardır. Bu sıvıya lenf sıvısı denir.
  • Akciğerde, atardamarların başladığı noktada plevra zarı yoktur.
  • Oluştuğu lop sayısı 5’tir.

Akciğerin Yapısal Oluşumu

Cenin anne karnında 4. haftasında iken akciğer oluşmaya başlar. Akciğer ile birlikte solunum işlevine yardımcı diğer organeller de oluşur.

  • Larinks: Yapısı kas ve kıkırdaklardan oluşan, sesin meydana gelmesini sağlayan, akciğer ile birlikte gelişen yapıdır.
  • Trakea: Solunum yolu ile alınan oksijeni akciğerlere gönderen borudur.
  • Bronş: Akciğere bağlanan, oksijeni iletmede yardımcı olan borulardan biridir.

Kuşlarda Akciğer

Tüm akciğerli solunum yapan hayvanlarda akciğer vücudun en derininde bulunur. Bu durum solunum yolunun kurumasını önlemek için meydana gelmiştir. Memeli canlıların çoğunda oksijen ve karbondioksit giriş çıkışları 2 yönlüdür. Soluk alma yolu ile vücuda giren oksijen soluk borularında ilerler ve hava keseciklerine ulaşır.

Burada karbondioksit açığa çıkmıştır ve oksijenin geldiği yoldan geriye dönerek vücuttan atılır. Fakat bu durum kuşlarda 1 yönlü olarak işlev görür. Hava giriş çıkış yolları farklı olduğundan karbondioksit çıkışı tek yönlü devam eder. “Parabronş” diye bilinen bu kanallar tek taraflı akışı sağlayan sistemi oluşturur. Kuşlara özgü olan bu solunum sistemine “avien” adı verilir.

Kurbağa ve Sürüngenlerde Akciğer

Larva dönemindeki kurbağa, suyun içinde bulunduğundan solunumunu solungaç yolu ile yapsa dahi erişkinlerde akciğer gelişmiştir. Derilerini devamlı ıslak tutarak deri yolu ile de nefes alıp verebilirler. İnsanlardaki gibi çift akciğere sahiptirler.

Yılanlarda ise bu durum daha farklıdır. Sol akciğerlerini kullanamazlar ve sağ akciğerin sadece bir bölümünü aktif olarak kullanabilirler. Ayrıca hem kurbağa hemde yılanlar bölmeli bir akciğer yapısına sahiptirler.

Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir